Blog

Doe het niet!

overweging op zondag 2 juni 2024 PG De Achthoek ~ Scherpenzeel

 

Uit de Bijbel: Matteus 5: 38-48

 

Hij werd gepest. Misschien vanwege zijn bril of omdat hij niet mee kon komen met gym. Het zou van alles geweest kunnen zijn maar eigenlijk wist hij niet waarom hij werd opgewacht na schooltijd; waarom zijn brooddoos werd kwijtgemaakt of waarom hij werd geschopt. Toen hij weer gehavend thuiskwam zeiden zijn ouders: Nu is het genoeg geweest. Volgende keer sla je er bovenop. Eerlijk is eerlijk, het heeft geholpen. Toen die ander met een bloedneus naar huis moest, was het pesten meteen afgelopen. Maar is dat het advies dat Jezus ons gegeven zou hebben?

 

Hoe ga je om met onrecht dat jou wordt aangedaan? Haal je uit, met boze of scherpe woorden? Of praat je helemaal niet meer met je vader, je dochter, je vriendin, omdat die ook niet met jou wil praten… Geef je die ander lik op stuk en behandel je je hem even slecht als hij jou behandeld heeft? Je bevind je dan in goed gezelschap. We zijn een aansprakelijkheidscultuur geworden. Recht moet zegevieren; iemand is verantwoordelijk, aansprakelijk, schuldig. Desnoods gaan we naar de rechter. Maar je ziet het gebeuren dat de wereld om ons heen harder en harder wordt.

 

Jezus zit op een berghelling en om hem heen hebben zich veel mensen verzameld. Heel gewone mensen met hun dagelijkse akkefietjes. Dit hebben jullie gehoord, zegt Jezus. Een oog voor een oog en een tand voor een tand. Zo zijn jullie opgevoed: als iemand je slaat, sla je even hard terug. Een blauw oog voor een blauw oog, een tand door de lip voor jou en voor die ander. De dader moet hetzelfde doormaken als het slachtoffer. Dat is de insteek van de Tora. Bleef het daar maar bij! Geweld heeft de neiging steeds grotere vormen aan te nemen, steeds ingewikkelder te worden. Kwaad ettert lang door en vreet zich een weg door vriendschappen, door gezinnen, door volken.

 

Zó hebben jullie het gehoord, zegt Jezus. Een oog voor een oog…

Dit zeg Ík erover: doe het niet. Keer degene die je op de rechterwang slaat, ook de linkerwang toe.

 

Wil Jezus dan dat christenen doetjes zijn, mensen die zich in het leven alles laten welgevallen? Met welke boodschap sturen we dan onze kinderen naar school? Laat je maar slaan? Natuurlijk niet.

We zijn ons er heel goed van bewust dat de les die Jezus ons wil leren een lastige en tegendraadse les is. We weten dat Hij mensen in hun kracht wil zetten met wat Hij zegt. Maar die kracht zit dus niet in alles met gelijke munt betalen.

Die kracht zit in het onverwachte. In het protest tegen de dwangmatigheid dat kwaad met kwaad vergolden moet worden. Onze kracht zit in onze medemenselijkheid, in onze vriendelijkheid.

Wie blijft staan als hij geslagen wordt, zelfs de andere wang aanbiedt, die vraagt niet om nog een klap maar die houdt de ander een spiegel voor en stelt de daad van het slaan onder kritiek. Als een stilzwijgend protest. Die blijft overeind als mens en wordt geen geslagen hond.

Jij kunt ervoor kiezen om de spiraal van geweld te stoppen, zegt Jezus. Breng de ander in verwarring door iets onverwachts te doen, een daad te stellen. Want zó komt Gods nieuwe wereld dichterbij.

 

We kunnen deze lastige omkering alleen maar snappen als we bedenken dat Jezus dit zo heeft voorgedaan. Hij deed wat Hij zei.

Ze probeerden hem in de val te lokken met moeilijke vragen, hem te betrappen op onjuist onderwijs of godslastering, maar Hij bleef geduldig en gaf antwoord met verhalen en gelijkenissen die tot nadenken stemden.  

Zijn bovenkleed werd hem afgenomen maar Hij staat op ons netvlies als een mens die overeind blijft. Niet verslagen, geen slachtoffer, maar waardig.

Hij werd vals beschuldigd en beschimpt maar Hij bleef correct in zijn antwoorden. En toen Hij tijdens zijn ondervraging werd geslagen zei Hij: als Ik iets verkeerds heb gezegd, zeg me dan wat er verkeerd was. Maar als het juist was, waarom slaat u mij dan? (lees dit in Johannes 18: 22vv) Het oor van de bediende, dat een van zijn leerlingen er in onmachtige woede af sloeg, genas Hij weer. (Lucas 22: 50vv en Joh 18: 10vv) Hij ging niet mee in de kringloop van kwaad en geweld. Jezus vraagt niets van ons dat Hij zelf niet heeft doorstaan. Hij kon het zelfs opbrengen om te bidden voor degenen die Hem kruisigden.

 

Jezus keert in zijn onderwijs de dingen om.

Dát is waar het in Gods nieuwe wereld omgaat: een wereld omgekeerd.

Een wereld zonder vergelding en wraak; waar mensen afzien van geweld.

En Jezus heeft iets van die wereld laten zien, door de weg van het kruis te gaan.

Door trouw te blijven aan de liefde en de rechtvaardigheid die zijn roeping waren.

 

Dat is de weg die wij als gemeente van Christus behoren te gaan: de weg zonder geweld. Hoe serieuzer je je Jezus’ woorden neemt, des te meer je in conflict komt met hoe het er in deze wereld aan toegaat. Hoe meer je erop gaat letten, des te minder je genoegen neemt met de harde en onverschillige manier waarop mensen met elkaar omgaan.

 

Jij kunt iets laten zien van wereld omgekeerd, Gods nieuwe wereld. Jij kunt er een signaal van afgeven door niet mee te gaan in de spiraal van geweld.

Niet met je tong, niet met je oog, niet met je vuist, niet met je toetsenbord, niet door je houding. Ben jij je ervan bewust op welke momenten jij meedoet met oog om oog, tand om tand?

Wie heeft van jou niets goeds meer te verwachten?

Heb je het lef om dat anders te doen?

De vraag die Jezus ons stelt is of wij de moed hebben om ons in te zetten voor wat rechtvaardig is, om lief te hebben boven alles.