Blog

Kom, volg de ster: Jozef Featured

Written by
Rate this item
(0 votes)

overweging op kerstmorgen        PG De Open Hof ~ Oud-Beijerland

 

uit de Bijbel: Micha 5: 1-3 en Matteus 1: 16, 18-25   

 

Bij deze overweging werden afbeeldingen getoond op het beamerscherm. Deze zijn nog niet te zien in de tekst. Daar wordt aan gewerkt. 

 

Jozef, de man van…

Jozef is een beetje de sul van het kerstverhaal. In de meeste kersttafereeltjes staat hij er maar een beetje bij. Hij loopt náást de ezel. Hij laat zich wegsturen door de herbergier. Hij is ‘de man van’ vertelt Matteus. En daarmee onderbreekt hij zijn geslachtsregister dat steeds spreekt van vaders en zonen, want het kind Jezus is niet verwekt door een man.

Op heel vroege afbeeldingen van het kerstevangelie ontbreekt Jozef helemaal. Hij speelt geen rol. Later, in de Middeleeuwen, mag hij er wel bij staan. Maar meestal wordt hij afgebeeld als oude man waar je niet veel aan hebt. De man van…. 

(Afbeelding: Giotto di Bondone, ca 1306)

 

 

 

 

 

 

Jozef, een rechtschapen mens

Matteus noemt Jozef een rechtschapen mens. Fatsoenlijk. Jozef heeft alle reden om zich boos terug te trekken. Of om zich druk te maken over wat de mensen wel niet zouden zeggen. Opgezadeld worden met het kind van een ander zal een klap in Jozefs gezicht zijn geweest, maar hij spreekt geen woord van veroordeling naar Maria. Als hij er een zaak van zou maken, zou zij de schande moeten dragen van overspelig gedrag. Daarom overlegt hij bij zichzelf om in het geheim uit elkaar te gaan. Maar God verhoede dat er een kink in Gods kabel komt. En daarom komt er een engel tussenbeide, om een brug te slaan tussen wat God bedoelt en wat Jozef bedenkt. Er staat iets te gebeuren van hoger hand, van een andere orde. De engel moet dat veilig stellen. Jozef gehoorzaamt en neemt Maria bij zich als vrouw.

 

Het lukt ons al te vaak niet om dat fatsoen en die mildheid op te kunnen brengen.

Ons gekwetste ego, onze behoefte om gelijk te krijgen of recht gedaan te worden, is vaak te groot om te zwijgen. Of om ons oordeel even op te schorten. Laat staan dat het ons lukt om mild te zijn. Ik denk aan social media. Daar is het helemaal makkelijk om onze verontwaardiging over een ander de vrije loop te geven.

Maar, zeg eerlijk, hoe vaak hebt u achteraf spijt van wat u er uitflapte. Hoe vaak stonden we klaar met een mening, met een oordeel?

In dat hele kleine wereldje van ons, in ons omgaan met elkaar, is er al zoveel te winnen. Het mag allemaal wat langzamer en bedachtzamer. We kunnen er soms beter een nachtje over slapen, net als Jozef. En wie weet brengt de hemel ons op andere gedachten. Jozef koos niet de makkelijkste weg. Maar hij liet zich niet verlammen door wat anderen zouden denken, of door zijn eigen angsten. Hij vertrouwt erop dat het goed komt. En daarmee maakt hij ruimte. Voor groei, voor toekomst.

 

de mantel van Jozef

Ergens in de Middeleeuwen krijgt Jozef een betere plek in het kerstverhaal. Er ontstaan afbeeldingen van een zorgzame Jozef. Jozef die vuur maakt en pap kookt.

Jozef die de vermoeide Maria in het kraambed een kopje thee brengt. Of de luiers droogt bij het vuur. Naast de hemelse vader van Jezus krijgt ook zijn aardse vader zijn rechtmatige plaats.

 

 

 

 

 

(afbeeldingen : Conrad van Soest, Dortmund, circa 1370 – 1425; Koninklijke Bibliotheek, Den Haag, Nederland; oorspronkelijk Besançon, Frankrijk; verluchting in getijdenboek, ca 1450 )

 

Het is opvallend dat niet alleen aan het begin van Jezus’ leven een Jozef opstaat maar ook aan het einde. Als Jezus is gestorven aan het kruis neemt Jozef van Jezus’  lichaam van het kruis en wikkelt het in linnen. Het is dezelfde zorg als die Jozef toont bij Jezus’ geboorte. Een oud verhaal vertelt dat Jozef zijn kousen uittrok om daarvan windsels te maken voor het kind. (Proto Evangelie van Jacobus) Als het gaat over het beschermen en koesteren van Jezus loopt Jozef daarin voorop.

In mijn verzameling kerststalletjes vind ik daarvan een duidelijk voorbeeld.

 

 

 

Jozef is hier letterlijk en figuurlijk mantelzorger voor Maria en haar kind.

Hij is als een mantel om hen heengeslagen. We zingen datzelfde van God, de Vader. (Psalm 104, Nieuw Liedboek 221) Hij omhult ons met zijn licht, met zijn liefde. Hij is beschermend en waakzaam.

Daarmee wordt Jozef het aardse spiegelbeeld van de hemelse Vader. Geen goeiige sul maar een man die zich willens en wetens voor Gods karretje heeft laten spannen. Hij is de eerste die een bewuste geloofsdaad verricht en de keuze maakt voor dit nieuwe begin van God. Het door God gezaaide zal hij beschermen en doen opgroeien. Hij zal het beschermen. Denk aan de vlucht naar Egypte. (Mt 2)

 

In onze tijd lijkt Jozef mij een rolmodel voor pleegvaders, stiefvaders, bonusvaders. Want zij doen wat nodig is voor de toekomst van het kind dat hen is toegevallen.

Wat mij betreft mag hij de beschermheilige zijn van alle mantelzorgers en alle mensen die stil op de achtergrond zijn maar niet gemist kunnen worden. Voor iedereen die de man van is….. de vrouw van…. het kind van…..de vriendin van…  en zo solidariteit laat zien en betrokkenheid.

 

 

 

Jozef behoedt het licht

Een tweede duidelijke kenmerk van de Jozef in onze kerststallen is dat hij vaak het licht vasthoudt. In zijn hand is een lantaarn.

 

 

 

Afgelopen zaterdag haalde ik het Vredeslicht op. Licht dat is ontstoken aan het licht dat altijd brandt in de geboortekerk in Bethlehem. In een speciale box werd het licht uit Bethlehem per vliegtuig vervoerd naar Wenen. Daar werd het verspreid over scouts van over de hele wereld. En op hun beurt gaven zij het weer door in hun eigen land, in hun eigen stad of dorp. En zo ook hier in de Hoeksche Waard.

Het is een heel gedoe om dat licht brandend te houden. Het vraagt omzichtigheid. Het vraagt om handen die de vlam willen behoeden voor uitwaaien. Om een veilige plek waar het kan branden. En om een heleboel reservekaarsen, voor het geval dat ene licht dooft. (zie: www.vredeslicht.nl)

Zo omzichtig moeten we dus ook omgaan met het licht van Christus, lijkt me. Johannes begint zijn evangelie ermee. Dat in Jezus het licht van God is ontstoken op aarde. Alsof God opnieuw begon met zijn schepping. Als een teken van hoop dat het niet de duisternis is die God voor ogen heeft. Maar dat licht had het zwaar. De wereld was er niet klaar voor om de inspanning te leveren die erbij hoort. (Joh 3:19) De mensen waren lichtschuw en hun handelen was duister.

God verhoede dat vandaag ook zo is. Dat licht, zo liefdevol behoed door Jozef, zo voorzichtig meegedragen, vraagt om onze beschermende handen. Het vraagt om een goede plek, in ons huis, in ons werk, in ons bestaan. Het is misschien het veiligst in ons hart.

Read 61 times Last modified on vrijdag, 27 december 2019 08:21