Blog

Verborgen Featured

Written by
Rate this item
(0 votes)

Ester 2 ~ PG De Open Hof ~ Oud-Beijerland

(Afbeelding: Marja de Lange, Aurora Productions) 

korte inleiding op de lezing

De komende 6 weken lezen we met de kinderen mee in het boek Ester. En dat vraagt om geduld. Want we nemen kleine stapjes. Vandaag is Ester nog geen heldin. En de schurk van het verhaal zit nog achter de coulissen.

 

We beginnen bij koning Ahasveros. Hij heeft net een extravagant feest gegeven van 180 dagen om zo alle rijke en machtige mannen in zijn enorme rijk aan zich te binden. Dat doet hij nog eens dunnetjes over met alle bewoners van zijn burcht.  Tijdens dat feest laat hij zijn vrouw halen om voor hem en het hele dronken mannengezelschap te dansen. Dat weigert ze. Zijn raadsheren geven hem de raad de koningin weg te sturen. Want het mocht toch niet zo zijn dat andere vrouwen haar voorbeeld zouden gaan volgen! Aldus gebeurt. Maar al snel heeft de koning er spijt van. Hij blijft maar aan de koningin denken. De kamerdienaren zien het gebeuren en besluiten dat er een nieuwe koningin moet komen. Zoveel heeft de koning dus eigenlijk niet te vertellen.

 

Het boek Ester is een toneelstuk, een komisch drama met uitvergrote figuren. Niet waar gebeurd, wel vol waarheid. Het zou zo maar vandaag kunnen spelen want een van de centrale thema’s is Jodenhaat; we willen het niet maar haat naar mensen om hun geloof, ras, kleur, geaardheid of wat maar ook komt nog steeds voor.

 

uit de Bijbel: Ester 2: 1-17

 

Afwezige God

Politici mogen zich graag beroepen op de joods-christelijke wortels van de Nederlandse samenleving. (Sybrand Buma, CDA; Geert Wilders, PVV) Het lijkt een manier om de normen en waarden van ons land te definiëren in een tijd dat veel mensen van buitenaf hier hun heil zoeken. Het zou een typering zijn van onze identiteit en een samenbindende factor.

Volgens onderzoek van het Sociaal Cultureel Planbureau ziet de gemiddelde Nederlander dat helemaal niet zo. Wat ons samenbindt is de Elfstedentocht en koningsdag. Kenmerkend voor onze identiteit zijn oliebollen, het Wilhelmus, pakjesavond en molens, polders en de Nachtwacht. En als het gaat over onze waarden dan zijn het de vrijheid van meningsuiting en de gelijkwaardigheid tussen mensen die worden genoemd. (bron: Trouw, 15 januari 2019; Kerk en Wereldlezing door Joep de Hart, religieonderzoeker SCP)

Het aantal kerkgangers daalt in rap tempo en waar eerst werd gedacht dat mensen dan wel niet in God, maar toch wel iets ‘Iets’ geloofden en elders hun spirituele heil zouden zoeken blijkt dat ook tegen te vallen. God verdween niet alleen in Jorwerd. Hij wordt steeds meer in een hoek gedrukt tot het moment dat hij helemaal verdwenen is uit het leven van mensen. Ondergesneeuwd in alle andere zaken die onze aandacht vragen. Van zijn plaats gedreven door al het andere dat we ‘aanbidden’, een belangrijke plaats geven. De grote Afwezige.

 

In het boek Ester is God de grote Afwezige. Zijn Naam wordt niet genoemd. Hij mag ook geen naam hebben. Er is geen plaats voor hem in het enorme rijk van Ahasveros, dat zich uitstrekt van Ethiopie tot India. Hij gaat onder in het feestgedruis van ‘You only live once!’ (YOLO) want in Ester wordt wat af gefeest en gedronken. De hoofdrolspelers zoeken vooral naar eer en verering van zichzelf. Het spel om de macht laat geen ruimte voor de macht van God en in het spel om wie de mooiste en de beste is, is God de eerste verliezer.

Een afwezige God. Omdat hij geen ruimte krijgt. De filosoof Nietsche (1844 -1900) zei het zo: God is dood. En wij hebben hem vermoord. Hij zag om zich heen hoe God als samenbindende factor aan het verdwijnen was. Hij zag dat het christelijk geloof niet meer de identiteit bepaalde van de mensen en dat zij daardoor hun eigen leegte hadden gecreëerd.

 

Verborgen God  

In het boek Ester gaat het niet over God.

In Het Verhaal gaat vraagt Nico ter Linden zich af of we het überhaupt over God kunnen hebben in tijden van gruwelijke vervolgingen. ‘Is het dezelfde huiver die velen verhindert nog onbevangen de naam van God op de lippen te nemen na de Endlösung ten tijde van Hitler die – anders dan de vernietiging van Haman in het boek Ester – niet werd verijdeld?’ (Het Verhaal Gaat, blz 215) Kunnen we het wel over God hebben in het licht van menselijke gruweldaden, ook in onze tijd? Is Hij daar wel bij?

 

Of wordt er soms niet over God gesproken omdat ieder voor zichzelf moet bepalen of en wanneer er sprake is van God in de interactie tussen mensen. Misschien is hij wel verborgen aanwezig in de hoe de gebeurtenissen verlopen, in het toeval. Of misschien is hij verborgen aanwezig in mensen en wat zij doen.

 

Een derde gedachte kan zijn dat God zichzélf verbergt en zwijgt. Waarom zou hij uiteindelijk zijn mond opendoen en zichzelf laten zien en horen? Iedereen kent hem toch? Van generatie op generatie is doorgegeven dat God trouw is aan mensen en dat Hij hún trouw vraagt in het onderhouden van zijn geboden. Maar liever dan dat hangen ze hun ziel en zaligheid aan andere zaken en roepen zo in veel gevallen het kwaad over zichzelf af. Vlak voor Mozes sterft en hij het leiderschap over Israël zal overdragen voorspelt de Eeuwige dat het zo zal zijn. De mensen zullen ontrouw worden. En ik, zegt God, ik zal mijn aangezicht verbergen. (Deuteronomium 31:18)

Het boek Ester stelt een vraag die herkenbaar is: waar is God als wij niet merken dat hij er is? Is hij er wel? En, als wij niets van hem merken, hoe weten we dan wat hij van ons vraagt? Moeten we dan raden naar zijn wil? Waarop baseren we dan de keuzes die we maken?

 

een verborgen mens

Vandaag worden er nog niet zoveel keuzes gemaakt. Ahasveros is stuurloos zonder zijn koningin Wasti en het zijn de kamerdienaars die aansturen op een schoonheidswedstrijd: er moet een nieuwe koningin komen. Mooi, maagd. Zo groen als gras, zou je kunnen zeggen. Eentje die weinig in te brengen heeft. Ester heeft ook weinig te kiezen. Ze wordt zomaar meegenomen naar het koninklijk paleis. Het is een mooi voorbeeld van: ‘het leven overkomt je, terwijl je andere plannen maakt.’ (John Lennon, Beautyful Boy) Je kunt plotseling te maken krijgen met een alles veranderende diagnose, met verlies van je werk, van je liefde, met onverwachte gebeurtenissen die je bij je lurven pakken. Dan ben je ineen net als Ester een willoos slachtoffer van het lot, een speelbal van de gebeurtenissen. Ze heeft maar te lijden wat haar overkomt….. niet klagen maar dragen….. Ik hoop dat u het hardgrondig met mij oneens bent op dit moment. Dat u inwendig aan het protesteren bent omdat het niet klopt wat ik beweer, dat een mens zich altijd moet voegen naar de omstandigheden. Want het klopt toch niet dat wij ons laten meevoeren zonder verzet te plegen en maar afwachten hoe een ander ons behandelt? Of hoe het leven ons behandelt? Het klopt toch niet dat wij onze eigen plannen en verlangens, onze eigen wil en wilskracht verbergen. Hadassa, zeg maar dat je Ester heet. Verberg je identiteit. Verberg je eigen verwachting voor dit leven. ‘Ik ben verborgen’, dat betekent de naam Ester. Nietszeggend in alle opzichten neemt ze haar plaats in aan het hof. De ándere betekenis van haar naam is ‘ster’. Maar stralen doet ze niet. Nog niet. 

 

in het verborgene

Wie van jullie kijkt er naar ‘Wie is de mol?’ Jullie weten dat er in elke aflevering hints verborgen zijn waaruit je zou kúnnen opmaken wie de mol is. En wie ze nu niet ziet, krijgt achteraf de onthulling en het inzicht: kijk, toen en toen had je het kunnen weten.

Die hints zijn er vanmorgen ook.

Het sprookje van een eenvoudig Joods meisje, dat wordt ingelijfd als een Perzische prinses, ken ik ergens van: een gewoon Joods jongetje dat in een rieten mandje in de Nijl wordt gezet en opgroeit als Egyptische prins.

Zijn zusje Mirjam, blijft staan kijken wat er gebeurt. Zo loopt Mordechai dagelijks langs het vrouwenverblijf om te kijken of Ester al aan de beurt is.

De Egyptische prins Mozes zal later zijn volk voorgaan, uit het slavenland vandaan. Zou prinses Ester soms ook zo’n rol gaan spelen?

Het zit in ieder geval allemaal mee. Heel toevallig komt Ester bij Hegai terecht. Deze haremwachter heeft een zwakke plek voor Ester en geeft haar een voorkeursbehandeling. Lijkt dat niet op Jozef, die in de gevangenis bevriend raakt met de gevangenbewaarder en een betere behandeling krijgt? Door dat gelukkige toeval en andere gebeurtenissen wordt Jozef onderkoning en kan hij zijn broers, die leven in hongersnood, voedsel geven.

De verborgen hints geven richting aan het verhaal. Misschien is God toch niet zo verborgen als we dachten. En zal Ester niet het leven leiden dat haar overkomt maar zelf een hoofdrol opeisen en stralen zoals ze is bedoeld.

Maar wat zit er in voor mij?

Misschien de oproep geduldig te zijn. Het is ons nu eenmaal niet gegeven om het volgende hoofdstuk van ons levensverhaal al te lezen, al ben ik nog zo benieuwd. Ik mag wel leven met vertrouwen. Ik haal er ook uit dat ik als een echte Molloot mag zoeken naar hints dat er richting zit in mijn leven; dat ik geen speelbal ben maar meedoe als een volwaardige speler. Misschien vertelt dit verhaal dat mijn situatie soms hopeloos en vastgelopen kan lijken, maar dat er altijd ergens beweging in zit. Misschien ontdek ik zelfs dat God ergens meedoet….

Read 378 times Last modified on maandag, 21 januari 2019 12:30